Select your language : tr en
T.C. GÜNEY EGE KALKINMA AJANSISOUTHERN AEGEAN DEVELOPMENT AGENCY
PROGRAM YÖNETİMİ
İZLEME VE DEĞERLENDİRME
İHALE İLANLARI
DUYURULAR
BİLGİ EDİNME
www.yatirimadestek.com

SİTEDE ARA

Lütfen aşağıdaki alana aramak istediğiniz kelimeyi girerek "ara" butonuna tıklayınız.


ARA
HABER LİSTESİ




Ekle Çıkar

Karpuzlu

KARPUZLU

Nüfus:  12.207 (2010 ADNKS)

Kır/Kent Nüfusu: 10.144/2.063  (2010 ADNKS)

Köyler:  Abat, Akçaabat, Cumalar, Çobanisa, Ektirli, Gölcük, Güney, Hatipkışla, Işıklar, Koğuk,  

             Meriçler, Mutluca, Ovapınarı, Ömerler, Şenköy, Tekeler, Ulukonak, Umcular, Yağşılar.

 

Fotoğraf 1. Karpuzlu İlçesi Genel Görünüşü

 

 Kaynak: Aydın İl Özel İdaresi Resmi Sitesi

 

2004 yılında DPT tarafından yapılan “İlçelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması” sonuçlarına göre Karpuzlu, 872 ilçe arasında 664. sırada yer almıştır. (1)

Tablo 1. Sosyo-Ekonomik Göstergeler.

Göstergeler

 

Karpuzlu'nun 872 İlçe İçindeki Sırası

Şehirleşme Oranı (%)

17,55

828

Nüfus Artış Hızı (‰)

-7,58

633

Nüfus Yoğunluğu

52

399

Nüfus Bağımlılık Oranı (%)

54,38

543

Ortalama Hane Halkı Büyüklüğü

3,29

852

Tarım Sektöründe Çalışanlar Oranı (%)  

86,66

74

Sanayi Sektöründe Çalışanlar Oranı (%)

2,45

597

Hizmetler Sektöründe Çalışanlar Oranı  (%)

10,89

819

İşsizlik Oranı  (%)

1,57

855

Okur Yazar Oranı  (%)

82,81

567

Bebek Ölüm Oranı (‰)

25,93

772

Fert Başına Genel Bütçe Geliri (Bin TL)

35.847

441

Vergi Gelirlerinin Ülke İçindeki Payı (%)

0,0021

631

Tarımsal Üretimin Ülke İçindeki Payı (%)

0,07032

387

Kaynak: DPT, İlçelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması, 2004.

 

Karpuzlu'nun Tarihi

Resmi kaynaklara göre M.Ö. 4000 yıllarında bölgede Karyalılar bulunuyordu. Ege Denizi’ne doğru göç eden Karyalılar’ın bir bölümü M.Ö. 3000-2800 yıllarında bölgeye geri dönmüş ve yerleşim yerleri kurmuşlardır. Tarih boyunca bu bölge Romalılar, Persler ve Bizanslılar’ın egemenliğine girmiştir. İlçede bulunan Hatipkışla Köyü, Yörük aşiretlerinin bölgede kalmasını gerektiren Osmanlı Fermanı nedeniyle Hayta Yörük Aşireti’nin oymakları tarafından kurulmuştur. Benzer bir şekilde Karatepe Aşireti’nin Bıtti Oymağı’nın bir kolu da Güney Köyü’ne yerleşmiştir (2).

Karpuzlu İlçe Merkezi olarak kullanılan bölgenin adı, Cumhuriyet’in ilk yıllarındaki kayıtlarda “Demircidere Köyü” olarak geçmektedir. Köyün bu ismi almasının sebebinin köyün yanından geçen derenin kıyısında bulunan birkaç demirci dükkanı olduğu tahmin edilmektedir (2).

İlçenin batısında bulunan Alinda Antik Kenti, Pers Valisi Mousolus’un kız kardeşi Ada’nın Halikarnas’tan kovularak buraya yerleşmesi ile kurulmuştur. Demircidere Köyü ilk olarak Alinda Antik Kenti’nin güney doğu eteğinde kurulmuş; cumartesi günleri kurulan pazarı ile alışveriş merkezi haline gelmiştir. Ayrıca, Cumhuriyet’in ilk kadın muhtarını seçen köy olması ile de ünlenmiştir. Belediye teşkilatının kurulmasıyla 1971 yılında kasaba olmuş ve adı Karpuzlu Ovası’ndan esinlenilerek Karpuzlu olmuştur (3).

Karpuzlu’nun Coğrafi Yapısı

Karpuzlu’nun il merkezine uzaklığı 56 km’dir. İlçenin güneyinde Gökbel Dağı, batısında Batı Menteşe Dağları, kuzeyinde Subice Dağının etekleri bulunmaktadır. İlçe arazisinin çoğunluğu dağlık alanlardan oluşmaktadır (4).

İklimi

İlçe Akdeniz İklimi etkisi altındadır. 2002 yılında hazırlanan Aydın Tarım Master Planı’na göre Karpuzlu ve Çine ilçelerinin yıllık yağış ortalamaları 600-697 mm. arasında değişmekte; şubat ayı sıcaklığı ortalama 9,5 , temmuz ayı sıcaklık ortalaması ise 28,8 Cº’dir (5).

 

Karpuzlu’nun Sosyal Yapısı

Nüfusu

2010 yılı Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi’ne (ADNKS) göre Karpuzlu’nun toplam nüfusu 12.207 olup, bunun 6.070’i erkek, 6.229’u kadındır. İlçe merkezinde 2.063 kişi kayıtlı iken, köylerde toplam 10.144 kişi kayıtlıdır. Nüfusun yaş gruplarına göre dağılımı incelendiğinde, 45-54 yaşları arasındaki nüfusun diğer yaş gruplarına göre fazla olduğu görülmektedir (Şekil 1).

Şekil 1.  Nüfusun Yaş Gruplarına Göre Dağılımı (2010)

Kaynak: TÜİK, ADNKS – Yaş Grubu (6).

 

Eğitim Durumu

Karpuzlu’da 7 adet ilköğretim okulu 1 adet 8 derslikli lise bulunmaktadır. İlköğretim okullarında toplam 77 derslik bulunmaktadır (7).

2009 ADNKS verilerine göre Karpuzlu İlçesi’ndeki vatandaşların eğitim durumu incelendiğinde ilçede ilkokul mezunlarının çoğunlukta olduğu görülmektedir (Şekil 2).

Şekil 2. Karpuzlu İlçesi Eğitim Durumu (2009)

Kaynak: TÜİK, ADNKS – Eğitim Durumu (8).

 

Sağlık Hizmetleri

Karpuzlu ilçesinde Karpuzlu Merkez Sağlık Ocağı ve Tekeler Sağlık Ocağı olmak üzere 2 adet sağlık ocağı bulunmaktadır. Ayrıca 10 adet sağlık evi bulunmaktadır.(9)

Karpuzlu’nun Ekonomik Yapısı

İlçedeki Tarımsal Faaliyetler

 

Karpuzlu’da ekonomi genel olarak tarıma dayalı olup, çalışan nüfusun yaklaşık %95’i çiftçidir. Arazi yapısı nedeniyle polikültür tarıma elverişli olan ilçede bağ, bahçe yetiştiriciliği ön plandadır. Ayrıca hayvancılık yapılmaktadır. İlçede, zeytin, pamuk, tütün, mısır, buğday, yer fıstığı, susam ve sebze çeşitleri üretilmektedir (10).

 

Hayvancılık olarak ilçede süt inekçiliği ve arıcılık gelişmiştir. Yoğun olarak sebze üretimi yapılmaktadır. Son dönemlerde ise seracılığa geçilmiştir (11).

 

Aydın’da 2004 yılında üretilen tarım ürünlerinin miktar olarak sıralamasında 3. Sırada olan biberin %60,9’u Çine ve Karpuzlu’da üretilmiştir. 2005 Aydın Tarım Master Planı’ndaki verilere göre, Karpuzlu ve Çine’den oluşan II. Alt Bölge’de en fazla üretimi yapılan sebzeler biber, karpuz, domates ve patlıcandır.

 

2004 yılında Aydın’da üretilen balmumunun %18’ini üreten Karpuzlu İlçesi, balmumu üretiminde Çine’den sonra 2. sırada yer almıştır (12).

İlçenin Sanayisi

Karpuzlu’da bulunan genel sanayi işletmelerinin 2002 yılındaki türlere göre dağılımı incelendiğinde, toptan ve perakende ticaret alanında faaliyet gösteren işletme sayısının(153) diğer işletme türlerine göre önde olduğu görülmektedir. Ulaştırma, depolama ve haberleşme işletmeleri ve otel ve lokantalar sırasıyla 2. ve 3. sırada gelmektedir (Şekil 3).

Şekil 3. Karpuzlu, Genel Sanayi İşletmelerinin Türlere Göre Dağılımı (2002)

 

 

Kaynak: TÜİK, İş İstatistikleri – Genel Sanayi ve İşyerleri Sayım  (13).

 

Karpuzlu'nun Turizm Potansiyeli

 

Karpuzlu İlçesi’nde turizm açısından en önemli unsur olan Alinda Antik Kenti, önemli bir Karia kenti olarak bilinmektedir. Aydın-Muğla karayolunun 30 km.’sinden ayrılan 26 km. lik bir yolla Alinda’ya ulaşmak mümkündür. Yunanlı coğrafyacı ve tarihçi Strabon’a göre Hekatomnos’un kızı Ada, kardeşi Piksodaros’un kendisini Halikarnas’tan kovması üzerine M.Ö. 340 yılında Alinda’ya yerleşmiş ve bu şehri kendine başkent yapmıştır. M.S. 3. Yüzyıla kadar kendi adına para basılan kent Bizans döneminde Aphrodisias’a bağlı piskoposluk merkezi olmuştur (14).

 

 

 

Fotoğraf 2. Alinda Tarihi Kenti.

Kaynak: Aydın İl Kültür Turizm Müdürlüğü Resmi Sitesi

 

 

Alinda, etrafı yerel granitten yapılmış sur duvarları ile çevrili bir kenttir. Sur duvarları bazı bölümlerde kulelerle desteklenmiştir. Su kemerlerinin bazı kısımları ve agora günümüze kadar ayakta kalmıştır.  3 katlı bir yapı olan Agora, doğu-batı uzantısında dikdörtgen bir yapıya sahiptir.(14)

 

KAYNAKLAR:

 

(1) Devlet Planlama Teşkilatı (DPT), İlçelerin Sosyo-Ekonomik Gelişmişlik Sıralaması Araştırması, Ankara, 2004.

 

(2) Karpuzlu İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Resmi Sitesi, Tarihçe, http://karpuzlu.meb.gov.tr/tarihce.htm, 23 Aralık 2010.

 

(3) Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Resmi Sitesi, İlçeler,

http://www.aydinturizm.gov.tr/belge/1-63305/ilceler.html, 23 Aralık 2010.

 

(4) Coğrafya Dünyası, Aydın – İlçeler, http://www.cografya.gen.tr/tr/aydin/ilceler.html, 23 Aralık 2010.

 

(5) Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı, Aydın Tarım Master Planı, 2002.

 

(6) Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), ADNKS – Yaş Grubu, http://tuikapp.tuik.gov.tr/adnksdagitapp/adnks.zul, 21 Aralık 2010.

 

(7) Karpuzlu İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü Resmi Sitesi, Okullar, http://karpuzlu.meb.gov.tr/okullar.htm,23 Aralık 2010.

 

(8) Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), ADNKS – Eğitim Durumu, http://tuikapp.tuik.gov.tr/adnksdagitapp/adnks.zul, 21 Aralık 2010.

 

(9) Karpuzlu Belediyesi Resmi Sitesi, Karpuzlu İlçesi, http://www.karpuzlu.bel.tr/karpuzlu_ilcesi/karpuzlu_ilcesi.asp?karpuzlu=karpuzlu, 23 Aralık 2010.

 

(10) Aydın İl Tarım Müdürlüğü Resmi Sitesi, İlçeler – Karpuzlu, http://www.aydintarim.gov.tr/, 24 Aralık 2010.

 

(11) Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Resmi Sitesi, İlçeler, http://www.aydinturizm.gov.tr/belge/1-63305/ilceler.html, 24 Aralık 2010.

 

(12) Tarım ve Köy İşleri Bakanlığı, Aydın Tarım Master Planı, 2005.

(13) Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), İş İstatistikleri – Genel Sanayi ve İşyerleri Sayım (2002),  http://www.tuik.gov.tr/VeriBilgi.do?tb_id=28&ust_id=9, 17 Aralık 2010.

(14) Aydın İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Resmi Sitesi, Müzeler ve Ören Yerleri – Alinda, http://www.aydinturizm.gov.tr/belge/1-57314/alinda.html, 28 Aralık 2010.

 

 

Bu sitede yayınlanan her turlu bilgi ve belge Guney Ege Kalkınma Ajansı tarafından sağlanmıştır. Tum hakları saklıdır.
T.C. GÜNEY EGE KALKINMA AJANSI

EGS PARK Kongre ve Kültür Merkezi
20085 DENİZLİ
Telefon: +90 258 371 88 44
Faks : +90 258 371 88 47
E-Mail : info@geka.org.tr