Select your language : tr en
T.C. GÜNEY EGE KALKINMA AJANSISOUTHERN AEGEAN DEVELOPMENT AGENCY
PROGRAM YÖNETİMİ
İZLEME VE DEĞERLENDİRME
İHALE İLANLARI
DUYURULAR
BİLGİ EDİNME
www.yatirimadestek.com

SİTEDE ARA

Lütfen aşağıdaki alana aramak istediğiniz kelimeyi girerek "ara" butonuna tıklayınız.


ARA
HABER LİSTESİ




Ekle Çıkar

Turizm

TURİZM SEKTÖRÜNÜN GENEL DEĞERLENDİRİLMESİ

2634 sayılı Turizmi Teşvik Yasası Türkiye turizmi açısından bir dönüm noktası olmuştur. Kamu arazisi tahsisleri ve teşviklerle desteklenen ulusal turizm sektörü bu tarihten itibaren önemli gelişmeler kaydetmiştir. Türkiye en fazla yabancı ziyaretçi ağırlayan ülkeler sıralamasında 2009 itibariyle 25,5 milyon turistle yedinci sıraya yükselirken, 21,3 milyar dolar turizm geliri ile dokuzuncu sıradaki yerini korumuştur (World Tourism Organisation, 2009). Cari işlemler hesaplamalarının görünmeyen kalemler bölümünde yer alan turizm gelirleri, Türkiye’de özellikle kriz dönemlerinde dış ticaret kaynaklı açığı ikame eden önemli bir birikim oluştura gelmiştir.

Kıyı bölgelerde, kitle turizmine yönelik gelişme öngören ulusal turizm politikalarına paralel olarak turizm yatırımcılarının özellikle Akdeniz ve Ege kıyılarını tercih ettikleri görülmektedir. Söz konusu yasanın yürürlüğe girdiği 1982 sonrasında Antalya ile birlikte Muğla ve Aydın illeri kitle turizmine yönelik büyük ölçekli yatırımlara ev sahipliği yapmıştır. Turizmi Teşvik Yasası’nın tanımladığı turizm merkezleri, turizm alanları, turizm bölgeleri ile kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgeleri, arazi tahsisleri ile ayni ve nakdî teşvik unsurları sayesinde turizm yatırımlarının yoğunlaştığı alanları oluşturmuştur.

25.08.1982 tarihli ilk ilanın ardından hâlen yürürlükte olan 241 adet turizm bölge, alan ve merkezi ile kültür ve turizm koruma ve gelişim bölgesinden 26’sı Antalya’da yer alırken, bölge sınırları dâhilinde toplam 32 ilan (Muğla’da 20, Aydın’da 8 ve Denizli’de 4) bulunmaktadır. Kitlesel turizm politikaları uyarınca ilanların genellikle kıyılara yöneldiği, son dönemdeki turizmi çeşitlendirme çalışmaları sonucunda Aydın ve Denizli illerinde termal turizme, Muğla’da ise kış sporlarına yönelik ilanların yoğunlaştığı görülmektedir.

Türkiye’de turizm yatırımlarının coğrafi dağılımında doğal, tarihsel ve kültürel çekiciliklerin yanı sıra orman ve hazine mülkiyetlerinin son derece belirleyici olduğu izlenmektedir. Nitekim kitlesel turizm yatırımlarının yoğunlaştığı Antalya ilinin ardından Muğla ve Aydın illeri turizm yatırımcılarına en fazla orman arazisi tahsis edilen illerdir. Türkiye Turizm Yatırımcıları Derneği verilerine göre (bt) tahsis edilen 223 orman arazisinden 156’sı Antalya’da bulunurken; Muğla’da 27, Aydın’da ise 2 adet tahsis gerçekleşmiştir.

Turizme uygun coğrafi ve iklimsel koşullar özellikle kıyı şeridinde turizm yatırımlarının yoğunlaşması ile sonuçlanmıştır. Türkiye’deki belgeli yatak sayısı 1980 yılında 82.332 iken, 2008 itibariyle on katına çıkarak 825.757’ye ulaşmıştır. Ülkedeki bakanlık belgeli yataklar % 42 oranında Antalya’da konumlanırken, bölge % 21,1’lik paya sahiptir. Muğla toplamda 134.341 belgeli yatak kapasitesi ile Antalya’dan sonra en fazla ağırlığa sahiptir. Diğer taraftan ilanlı bölgelerde yoğunlaşan yatırımlar sonucu belgeli tesis ölçekleri sürekli olarak artmaktadır. Türkiye genelinde işletme belgeli tesislerdeki ortalama yatak sayısı 221 iken, yatırım belgeli tesislerdeki ortalama 335’tir. Bölgedeki tesislerde ortalama yatak sayısı ise işletme belgelilerde 220 ve yatırım belgelilerde 396’dır. Antalya genelinde söz konusu ortalamaların sırasıyla 407 ve 500 olduğu düşünüldüğünde, bölgenin son dönem yatırımlarla Antalya’nın ardından en önemli kitlesel turizm destinasyonu olduğu göze çarpmaktadır (Doğmuş, 2010).

Bakanlık belgeli konaklama tesislerinin yanı sıra yerel yönetimlerce belgelendirilen tesislerdeki yatak sayısı da bölgede önemli paya sahiptir. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın yayımladığı 2006 verilerine göre ülke genelindeki toplam 395.671 belediye belgeli yatağın % 22’si Antalya’da yer alırken, bölgenin payı % 21,7’dir. Özellikle Muğla ilinde Marmaris (35.935) ve Bodrum (7.110), Aydın ilinde Kuşadası (13.044) ve Didim (12.181), Denizli ilinde ise Pamukkale (5.745) söz konusu yatak kapasitesinin büyük çoğunluğunu barındıran yerleşmelerdir.

Artan yatak kapasitesine bağlı olarak Türkiye’yi tercih eden yabancıların sayısı da giderek büyümüştür. “Türkiye 1980 yılında 1,3 milyon turist ağırlarken, 2008 itibariyle ülkemizi ziyaret edenlerin sayısı yirmi kat artış göstererek 26,3 milyona ulaşmıştır” (Doğmuş, 2010). Gelen yabancıların sınır kapılarının bağlı olduğu illere dağılımı tablosuna göre Antalya % 32,5’lik payla ilk sırada yer alırken, İstanbul (% 26,8) ikinci, Muğla (% 10,9) ise üçüncü sıradadır. Bölgenin Türkiye genelindeki payı 3,5 milyon yabancı ziyaretçi ile % 13,2’ye ulaşmıştır. Öte yandan ülkemize deniz yoluyla giriş yapan 2 milyon ziyaretçinin % 53,2’si Aydın ve Muğla limanlarından giriş yapmıştır. Aydın ilinde kruvaziyer turistlerini çeken Kuşadası Limanı deniz yoluyla gelen yabancıların tamamına yakınının giriş kapısı olurken, Muğla ilinde de Bodrum ve Marmaris limanları kruvaziyer
turistlerinin yanı sıra yatçıları da misafir etmektedir.

Bölgede özellikle Muğla ve Aydın kıyılarında mevcut turizm yatırımlarına ek olarak, son dönemde alınan üst ölçekli plan kararları ışığında önemli gelişmeler yaşanması beklenmektedir. Söz konusu planlardan, Dokuzuncu Kalkınma Planı’nın turizm sektörüne yönelik amir hükümleri uyarınca hazırlanan Türkiye Turizm Stratejisi (2023) çalışması 02.03.2007 gün ve 26450 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlük kazanmıştır. “Sürdürülebilir turizm yaklaşımı benimsenerek istihdamın artırılmasında ve bölgesel gelişmede turizmin öncü bir sektör konumuna ulaştırılması ve Türkiye’nin 2023 yılına kadar uluslararası pazarda turist sayısı ve turizm geliri bakımından ilk beş ülke arasında önemli bir varış noktası ve uluslararası bir marka haline getirilmesi” (Kültür ve Turizm Bakanlığı, 2007, s. 3) vizyonu ışığında hazırlanan planlama çalışmasına göre turizm sektörüne müdahil olan kamu ve özel kesimin yönetişim kavramı çerçevesinde örgütlenmesi öngörülmektedir.

Türkiye Turizm Stratejisi TR32 Bölgesi kıyılarını da kapsayan kıyılara yönelik aşırı yığılma, çarpık yapılaşma, altyapı yetersizliği ve çevre sorunları türünden temel sorunlara vurgu yaparken, bölge genelinde bir takım stratejik kararlar da içermektedir. Kıyı bölgelerde mevcut kapasitenin rehabilite edilerek kontrollü bir şekilde geliştirilmesi öngörülürken, turizmde çeşitlilik sağlayacak ve bölgenin rekabet gücünün artırılmasına hizmet edecek stratejilerin benimsendiği görülmektedir.

Bu itibarla Aphrodisias Kültür ve Termal Turizm Gelişim Bölgesi kapsamında tarihsel ve kültürel değerlerin korunması suretiyle, bölgedeki termal kaynakların sağlık turizmi yatırımlarına hizmet etmesi amaçlanmıştır. Datça Eko Turizm Kenti dâhilinde ise deniz ve doğa turizmi temel alınarak yarımada sınırlarında ekolojik turizmin geliştirilmesi planlanmıştır.

TR32 Bölgesi turist girişleri ve geceleme süreleri itibariyle ülke genelinde önemli bir yere sahip olmakla birlikte, bölgede mevcut ören yerleri özellikle Antalya ve İzmir çıkışlı günübirlik turlara konu olmaktadır. Aphrodisias ve Pamukkale’ye gelen günübirlik ziyaretçilerin sayısı milyonlarla ifade edilmektedir. Buna karşılık söz konusu alanlarda gerekli üst yapının sağlanamaması ve/veya söz konusu alanları ziyaretin dışında başka bir olmaması ziyaretlerin en fazla bir günlük konaklamalarla sınırlanmasına neden olmaktadır. Bu iki önemli tarihsel ve doğal varlığın yanı sıra bölgenin diğer ören yerlerinden Alabanda (Çine), Priene (Söke), Milet ve Apollon (Didim), Kaunos (Fethiye) ve Milas’ta arkeolojik kazıların ve restorasyon çalışmalarının tamamlanması turizmde çeşitliliğin artırılmasına olanak sağlayacaktır.

Bölge bilhassa Muğla kıyılarında yoğunlaşan millî parklar, özel çevre koruma ve tabiatı koruma alanları ile ekoturizm faaliyetlerinin geliştirilmesi açısından büyük potansiyel arz etmektedir. Bölgeye özgü tarımsal ürünler ve geleneksel el sanatları ürünleri turizm faaliyetlerine entegre edildiğinde ise mevcut turizm türlerini önemli oranda desteklemesi beklenmektedir.

Not: Konu hakkında ayrıntılı bilgiye, yukarıda sunulan metnin de alındığı "TR32 Düzey 2 Bölgesi (Aydın-Denizli-Muğla) 2010-2013 Bölge Planı"ndan ulaşabilirsiniz. Söz konusu metnin hazırlanılmasında yararlanılan kaynaklar Bölge Planı içerisinde belirtilmektedir. Turizm sektörüne ilişkin ayrıntılı tablo, grafik ve yararlanılan kaynaklar listesi Bölge Planı içerisinde yer almaktadır.

Bu sitede yayınlanan her turlu bilgi ve belge Guney Ege Kalkınma Ajansı tarafından sağlanmıştır. Tum hakları saklıdır.
T.C. GÜNEY EGE KALKINMA AJANSI

EGS PARK Kongre ve Kültür Merkezi
20085 DENİZLİ
Telefon: +90 258 371 88 44
Faks : +90 258 371 88 47
E-Mail : info@geka.org.tr